كريم زمانى جعفرى

34

فرهنگ لغات نهج البلاغه (فارسى)

اترك الحليم فيها حيران . ك 361 ص 1259 س 2 اتْرَكَ : رها شوم . ر . ت ر ك او اترك سدى . ن 45 ص 971 س 4 اتَّسَعَ : گشاده و فراخ شد . مص . اتّساع ر . و س ع - اتسع ، فعل ماضى مفرد مذكر غائب از باب افتعال است . در اينجا به واسطهء حرف شرط ( انْ ) معنى مضارع ( گشاد و فراخ شود ) مىدهد . همچنين چون ( وَسِعَ ) به باب افتعال رفته ، واو آن به ( ت ) ابدال شده است . ان اتسع له الامن ك 105 ص 1136 س 6 - در مورد ذيل نيز اتسع به وسيلهء ( اذا ) معنى مضارع يافته است . لا يمهله النطق اذا اتسع خ 224 ص 729 س 3 اتَّسَعَتْ : گشاده و فراخ شد . مص . اتّساع ر . و س ع - اتسعت ، فعل ماضى مفرد مؤنث از باب افتعال است . در اينجا به معنى مضارع ( فراخ است ) مىباشد . اتسعت رحمته . خ 89 ص 225 س 1 اتْعَبَ : به رنج وادار كرد . مص . اتْعاب ر . ت ع ب - اتعب ، فعل ماضى مفرد مذكر غائب از باب افعال است . اتعب نفسه خ 184 ص 617 س 15 اتْعَسَ : نابود كرد . مص . اتْعاس ر . ت ع س - اتعس ، فعل ماضى مفرد مذكر غائب از باب افعال است . ولى در اينجا چون متضمن معنى نفرين است لذا معنى مضارع ( نابود كُناد ) مىدهد . اتعس جدودكم . خ 68 ص 164 س 2 اتَّعَظَ : پند پذيرفت . مص . اتّعاظ ر . و ع ظ - اتعظ ، فعل ماضى مفرد مذكر غائب از باب افتعال است كه در اينجا معنى مضارع ( پند بپذيرد ، پند بگيرد . ) مىدهد . عبرة لمن اتعظ . خ 105 ص 313 س 6